romeinselimes

naar de publiekssite

romeinselimes.nl

Veldbezoek nominatiedossier

Van 14 tot en met 25 september 2020 heeft de technische evaluatie van het nominatiedossier van de Neder-Germaanse Limes plaatsgevonden. De evaluatie werd uitgevoerd door een expert van ICOMOS. De missie had als doel om de situatie in het veld te beoordelen: hoe zien de genomineerde terreinen eruit, hoe is het Romeinse verleden zichtbaar gemaakt en wat is de staat van onderhoud. Een kort verslag is te vinden in bijgevoegd document.

Fotoverslag ICOMOS-missie sept 2020

Nominatiedossier en managementplan vastgesteld

De provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland hebben ingestemd in met voordracht van de Romeinse Limes voor de UNESCO Werelderfgoedstatus. Opname op de UNESCO Werelderfgoedlijst is een belangrijke stap richting de internationale erkenning die dit historisch rijke gebied verdient. Dit Nederlands-Duitse deel van de Limes is onderdeel van de voormalige rijksgrens van het Romeinse Rijk. Deze liep van Engeland tot de Zwarte Zee en delen hiervan staan al op de Werelderfgoedlijst. De provincies hebben het nominatiedossier aangeboden de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Ingrid van Engelshoven. Bij een positief besluit van de ministerraad, zal de minister in januari 2020 het nominatiedosser, samen met Duitsland, indienen bij UNESCO in Parijs.

De verwachting is dat in juli 2021, tijdens de jaarlijkse vergadering van het World Heritage Comité van UNESCO, een besluit wordt genomen over de nominatie. Als het besluit positief is, krijgt de Romeinse Limes de status van Werelderfgoed.

Sinds 2011 werken de drie Nederlandse provincies samen met Duitsland en de Limes-gemeenten aan de voordracht van de Neder-Germaanse Limes. Met plaatsing op de Werelderfgoedlijst wordt de Limes toegevoegd aan een selectie gebieden die uniek zijn op de wereld. Erfgoed waar Nederland trots op mag zijn.

 

Lezing Limes Werelderfgoed Reuvendagen

Op donderdag 21 november wordt tijdens de Reuvendagen een lezing gegeven over de Werelderfgoednominatie. Leonard de Wit, Rien Polak, Ilona Haas, Erik Graafstal en Tom Hazenberg vertellen over de verschillende aspecten die bij een nominatie komen kijken, van internationale kaders, het schrijven van een nominatiedossier, aansprekende publieksprojecten en de doorwerking van de Werelderfgoedstatus in gemeentelijk beleid.

Meer informatie over het programma, de sprekers en hoe aan te melden is te vinden via www.reuvensdagen.nl.

De Romeinse Limes vastgelegd

Op 5 oktober 2018 is in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem de uitgave Frontiers of the Roman Empire: Lower German Limes gepresenteerd. De uitgave maakt deel uit van de internationale reeks over de vroegere buitengrenzen van het Romeinse Rijk en geeft inzicht in de bijzondere waarde van dit unieke erfgoed. Het eerste exemplaar zal door de auteurs worden overhandigd aan Gedeputeerde Josan Meijers – lid van de Stuurgroep Limes namens de provincie Gelderland. Het boekje draagt bij aan de ambitie van Nederland en Duitsland om de Nedergermaanse Limes geplaatst te krijgen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Limes
De Romeinse Limes markeert de grens van het uitgestrekte Romeinse Rijk. Deze grens doorkruist ons land van Katwijk naar Nijmegen en volgt de loop van de oude Rijn. Voorbij Nijmegen loopt de grens door in Duitsland. Het zuidelijke deel van Nederland hoorde tot het Romeinse Rijk. Het noordelijke deel lag in de Romeinse invloedssfeer. De archeologische resten in dit gebied zijn goed bewaard gebleven en geven een zeldzaam inkijkje in deze grenszone. Archeologisch onderzoek heeft Romeinse forten, nederzettingen en delen van de Romeinse weg blootgelegd.

Europees erfgoedjaar
Dit jaar is er speciale aandacht voor het Europees erfgoed. Om het belang van ons cultureel erfgoed én het behoud ervan te benadrukken, heeft de Europese Commissie 2018 uitgeroepen tot het Europese Jaar van het Cultureel Erfgoed. Gedurende dit themajaar vinden er allerlei activiteiten en evenementen plaats om zoveel mogelijk mensen van alle leeftijden te laten kennismaken met en genieten van ons Europees cultureel erfgoed. De uitgave van dit boek is een mooie toevoeging aan dit streven. De uitgave is gratis te downloaden via deze link, en hier verkrijgbaar in boekvorm.

Voorlopige lijst Werelderfgoed
Sinds 2011 staat de Romeinse Limes in Nederland op de Voorlopige lijst Werelderfgoed van UNESCO. Het Rijk, de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland en de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts werken samen met de gemeenten langs de Limes aan de voorbereiding van de nominatie. In 2020 wordt het nominatiedossier naar verwachting ingediend en in 2021 wordt besloten of de Nedergermaanse Limes definitief de Werelderfgoedstatus krijgt.

Over de UNESCO Werelderfgoednominatie
Samen met Duitsland werkt de Nederlandse Limes Samenwerking (NLS), een samenwerkingsverband tussen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland, aan de UNESCO Werelderfgoednominatie van de Romeinse Limes in 2021. Romeinse Limes Nederland is belast met het publieksbereik rondom de Limes.

Kwaliteitsteam in actie

Afgelopen jaar is gestart met het “Kwaliteitsteam Limes”. Het team ondersteunt partners met ontwerpopgaven, waaronder de ontwerpopgave rond Leidschendam Voorburg. Dit leidde tot de Romantische Limes, een schetsontwerp voor Forum Hadriani.

De Archeologische Werkgroep Leidschendam-Voorburg, Museum Swaensteyn, Historische Vereniging Voorburg en de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Voorschoten werken samen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van het Romeinse verleden. Dit doen ze volgens het principe van vele kralen aan een ketting waarbij de hoeveelheid aan informatie en verhalen gedoseerd en over verschillende locaties worden verdeeld. Samen vormen zij de ketting die het Romeinse verleden vertelt.

Een cruciale opgave is het tot uitdrukking brengen van de Romeinse archeologie in Forum Hadriani: de belangrijkste Romeinse vindplaats aan de Vliet, het archeologisch rijksmonument en een monumentaal park in landschapsstijl met veel restanten van de landgoederen Arentsburgh en Hoekenburg.

‘Een belangrijke bouwsteen voor het masterplan ‘Romeinen aan de Vliet’ wordt gevormd door het concept ‘De Romantische limes’, van Catherine Visser van DaF architecten. Het plan gaat uit van het park als de ‘Tuin van Reuvens’ in een Romantische ambiance, waar een pad doorheen loopt. Langs dat pad komt de wandelaar verrassende verwijzingen naar het Romeinse verleden tegen. De sfeer is er één van weemoed, nieuwsgierigheid en verwondering. Deze visie komt erg goed tegemoet aan eerder door de projectgroep geformuleerde uitgangspunten als een belangrijke rol voor personages, waaronder Reuvens, en het benadrukken en waar mogelijk versterken van de parkstructuren.’ aldus Marie-France van Oorsouw, weleer erfgoedcommunicatie, presentatie en advies.

Curatoren Interpretatiekader

In 2016 is het Interpretatiekader Romeinse Limes Nederland gepresenteerd, met als doel de Limes in al zijn omvang, samenhang en diversiteit begrijpelijk en aantrekkelijk te presenteren aan het publiek. De Limes moet onderdeel gaan uitmaken van het collectieve geheugen van Nederland en internationaal een uniek onderdeel vormen van de noordelijke grens van het Romeinse Rijk. Het interpretatiekader schetst de verhaallijnen van de Limes en waar ze het meest nadrukkelijk tastbaar worden. Ook geeft het interpretatiekader in grote lijnen weer hoe het archeologisch erfgoed van de Limes en lokale identiteit elkaar kunnen versterken. Het domein dat onder de vleugels van de Romeinse limes valt is erg groot en daarom is het interpretatiekader erg algemeen. Alles wordt benoemd maar niets is uitgewerkt. De opgave voor nu is concretisering en implementatie van het kader. De provincies en het Rijk hebben daarom Catherine Visser en Tom Hazenberg gevraagd als curatoren van het interpretatiekader. In deze hoedanigheid gaan zij het interpretatiekader bewaken en in gesprek met de bouwers van de Limes om te kijken hoe het verhaal van de Limes in al zijn rijkheid en met al zijn nuances op een inspirerende manier kan worden verteld.

Wat doen de curatoren?
Initiatiefnemers die met inhoudelijke vraagstukken zitten op het gebied van interpretatie en publieksbereik kunnen ons inschakelen om vanuit het geheel en de delen mee te denken over hun focus. Opbouwende vragen daarbij zijn: Wat vertel je je bezoeker? Wie komen er en waar zie je groeimogelijkheden? Van welk netwerk maak je deel uit? Hoe versterk je samen de communicatie en zorg je voor complementariteit? Zijn er erfgoedpartijen van buiten de Limes waarmee je samenwerkt?
De curatoren kunnen vanuit de systematiek van het interpretatiekader inhoudelijk sparren met initiatiefnemers over samenwerking, versterking, verwijzing en thematisering.

Contact met de curatoren: tom@hazenbergarcheologie.nl en catherine@dafarchitecten.nl