romeinselimes

naar de publiekssite

romeinselimes.nl

Lezing Limes Werelderfgoed Reuvendagen

Op donderdag 21 november wordt tijdens de Reuvendagen een lezing gegeven over de Werelderfgoednominatie. Leonard de Wit, Rien Polak, Ilona Haas, Erik Graafstal en Tom Hazenberg vertellen over de verschillende aspecten die bij een nominatie komen kijken, van internationale kaders, het schrijven van een nominatiedossier, aansprekende publieksprojecten en de doorwerking van de Werelderfgoedstatus in gemeentelijk beleid.

Meer informatie over het programma, de sprekers en hoe aan te melden is te vinden via www.reuvensdagen.nl.

De Romeinse Limes vastgelegd

Op 5 oktober 2018 is in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem de uitgave Frontiers of the Roman Empire: Lower German Limes gepresenteerd. De uitgave maakt deel uit van de internationale reeks over de vroegere buitengrenzen van het Romeinse Rijk en geeft inzicht in de bijzondere waarde van dit unieke erfgoed. Het eerste exemplaar zal door de auteurs worden overhandigd aan Gedeputeerde Josan Meijers – lid van de Stuurgroep Limes namens de provincie Gelderland. Het boekje draagt bij aan de ambitie van Nederland en Duitsland om de Nedergermaanse Limes geplaatst te krijgen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Limes
De Romeinse Limes markeert de grens van het uitgestrekte Romeinse Rijk. Deze grens doorkruist ons land van Katwijk naar Nijmegen en volgt de loop van de oude Rijn. Voorbij Nijmegen loopt de grens door in Duitsland. Het zuidelijke deel van Nederland hoorde tot het Romeinse Rijk. Het noordelijke deel lag in de Romeinse invloedssfeer. De archeologische resten in dit gebied zijn goed bewaard gebleven en geven een zeldzaam inkijkje in deze grenszone. Archeologisch onderzoek heeft Romeinse forten, nederzettingen en delen van de Romeinse weg blootgelegd.

Europees erfgoedjaar
Dit jaar is er speciale aandacht voor het Europees erfgoed. Om het belang van ons cultureel erfgoed én het behoud ervan te benadrukken, heeft de Europese Commissie 2018 uitgeroepen tot het Europese Jaar van het Cultureel Erfgoed. Gedurende dit themajaar vinden er allerlei activiteiten en evenementen plaats om zoveel mogelijk mensen van alle leeftijden te laten kennismaken met en genieten van ons Europees cultureel erfgoed. De uitgave van dit boek is een mooie toevoeging aan dit streven. De uitgave is gratis te downloaden via deze link, en hier verkrijgbaar in boekvorm.

Voorlopige lijst Werelderfgoed
Sinds 2011 staat de Romeinse Limes in Nederland op de Voorlopige lijst Werelderfgoed van UNESCO. Het Rijk, de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland en de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts werken samen met de gemeenten langs de Limes aan de voorbereiding van de nominatie. In 2020 wordt het nominatiedossier naar verwachting ingediend en in 2021 wordt besloten of de Nedergermaanse Limes definitief de Werelderfgoedstatus krijgt.

Over de UNESCO Werelderfgoednominatie
Samen met Duitsland werkt de Nederlandse Limes Samenwerking (NLS), een samenwerkingsverband tussen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland, aan de UNESCO Werelderfgoednominatie van de Romeinse Limes in 2021. Romeinse Limes Nederland is belast met het publieksbereik rondom de Limes.

Kwaliteitsteam in actie

Afgelopen jaar is gestart met het “Kwaliteitsteam Limes”. Het team ondersteunt partners met ontwerpopgaven, waaronder de ontwerpopgave rond Leidschendam Voorburg. Dit leidde tot de Romantische Limes, een schetsontwerp voor Forum Hadriani.

De Archeologische Werkgroep Leidschendam-Voorburg, Museum Swaensteyn, Historische Vereniging Voorburg en de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Voorschoten werken samen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van het Romeinse verleden. Dit doen ze volgens het principe van vele kralen aan een ketting waarbij de hoeveelheid aan informatie en verhalen gedoseerd en over verschillende locaties worden verdeeld. Samen vormen zij de ketting die het Romeinse verleden vertelt.

Een cruciale opgave is het tot uitdrukking brengen van de Romeinse archeologie in Forum Hadriani: de belangrijkste Romeinse vindplaats aan de Vliet, het archeologisch rijksmonument en een monumentaal park in landschapsstijl met veel restanten van de landgoederen Arentsburgh en Hoekenburg.

‘Een belangrijke bouwsteen voor het masterplan ‘Romeinen aan de Vliet’ wordt gevormd door het concept ‘De Romantische limes’, van Catherine Visser van DaF architecten. Het plan gaat uit van het park als de ‘Tuin van Reuvens’ in een Romantische ambiance, waar een pad doorheen loopt. Langs dat pad komt de wandelaar verrassende verwijzingen naar het Romeinse verleden tegen. De sfeer is er één van weemoed, nieuwsgierigheid en verwondering. Deze visie komt erg goed tegemoet aan eerder door de projectgroep geformuleerde uitgangspunten als een belangrijke rol voor personages, waaronder Reuvens, en het benadrukken en waar mogelijk versterken van de parkstructuren.’ aldus Marie-France van Oorsouw, weleer erfgoedcommunicatie, presentatie en advies.

Curatoren Interpretatiekader

In 2016 is het Interpretatiekader Romeinse Limes Nederland gepresenteerd, met als doel de Limes in al zijn omvang, samenhang en diversiteit begrijpelijk en aantrekkelijk te presenteren aan het publiek. De Limes moet onderdeel gaan uitmaken van het collectieve geheugen van Nederland en internationaal een uniek onderdeel vormen van de noordelijke grens van het Romeinse Rijk. Het interpretatiekader schetst de verhaallijnen van de Limes en waar ze het meest nadrukkelijk tastbaar worden. Ook geeft het interpretatiekader in grote lijnen weer hoe het archeologisch erfgoed van de Limes en lokale identiteit elkaar kunnen versterken. Het domein dat onder de vleugels van de Romeinse limes valt is erg groot en daarom is het interpretatiekader erg algemeen. Alles wordt benoemd maar niets is uitgewerkt. De opgave voor nu is concretisering en implementatie van het kader. De provincies en het Rijk hebben daarom Catherine Visser en Tom Hazenberg gevraagd als curatoren van het interpretatiekader. In deze hoedanigheid gaan zij het interpretatiekader bewaken en in gesprek met de bouwers van de Limes om te kijken hoe het verhaal van de Limes in al zijn rijkheid en met al zijn nuances op een inspirerende manier kan worden verteld.

Wat doen de curatoren?
Initiatiefnemers die met inhoudelijke vraagstukken zitten op het gebied van interpretatie en publieksbereik kunnen ons inschakelen om vanuit het geheel en de delen mee te denken over hun focus. Opbouwende vragen daarbij zijn: Wat vertel je je bezoeker? Wie komen er en waar zie je groeimogelijkheden? Van welk netwerk maak je deel uit? Hoe versterk je samen de communicatie en zorg je voor complementariteit? Zijn er erfgoedpartijen van buiten de Limes waarmee je samenwerkt?
De curatoren kunnen vanuit de systematiek van het interpretatiekader inhoudelijk sparren met initiatiefnemers over samenwerking, versterking, verwijzing en thematisering.

Contact met de curatoren: tom@hazenbergarcheologie.nl en catherine@dafarchitecten.nl 

Beleef de geschiedenis langs de 150km lange Romeinse Limes

Dwars door Nederland loopt een lange historische grens, de Romeinse Limes. Op initiatief van het Rijk en de provincies: Gelderland, Zuid-Holland en Utrecht is een kaart samengesteld waarop allerlei activiteiten langs deze grens staan beschreven.

Activiteitenkaart Romeinse Limes

Gelderse gedeputeerde Josan Meijers van Cultuur en Erfgoed vindt het een fantastisch verhaal: ‘De Romeinen hebben hier rondgewandeld. De meeste overblijfselen zitten veilig onder de grond, en daar laten we het ook zitten. Maar dat betekent niet dat we Romeinse tijd niet kunnen ervaren. Deze kaart maakt dat nog beter mogelijk: ze wijst je de weg waar je op 18 verschillende Limes plekken in de Romeinse tijd kan stappen. Dat is een bijzondere ervaring, ter plekke de geschiedenis herleven.’

De provincies werken samen aan de voorbereiding van de nominatie van de Romeinse Limes voor de UNESCO Erfgoedlijst en hopen hiermee de Romeinse geschiedenis toegankelijker te maken voor de inwoners van Nederland en de vele buitenlandse toeristen die ons land bezoeken.

Limespad en Limesroute
Op de kaart staan ook het Limespad en de Limesroute, de wandel- en fietsroutes, aangegeven die eind april voor het publiek opengesteld wordt. De wandel- en fietsroute worden zowel digitaal als in druk beschikbaar gesteld en zijn te downloaden en bestellen via www.anwb.nl, www.fietsplatform.nl en www.wandelnet.nl.

De Romeinse Limes
De Romeinse Limes is de vroegere grens van het Romeinse Rijk. Deze grens doorkruist ons land van Katwijk naar Nijmegen en volgt de loop van de oude Rijn. Het zuidelijke deel van Nederland hoorde tot het Romeinse Rijk. Het noordelijke deel lag in de Romeinse invloedssfeer. De Romeinse tijd heeft in dit gebied een archeologische schat in onze bodem nagelaten die onder andere bestaat uit Romeinse forten, schepen, nederzettingen en delen van de Romeinse weg langs de grens. Bekende vindplaatsen in Nederland zijn onder andere te vinden in Leiden, Utrecht en Nijmegen. Internationaal loopt de Limes door drie continenten. In Europa doorsnijdt de Romeinse Limes 11 landen.

Werelderfgoednominatie
De Romeinse Limes staat sinds 2011 op de voorlopige Lijst Werelderfgoed. Provincies, Rijk en gemeenten werken samen aan de voorbereiding van deze nominatie. In 2014 hebben partijen hier een intentieverklaring voor afgesloten.

ROMEINSE GESCHIEDENIS KOMT TOT LEVEN VOOR WANDELAARS EN FIETSERS

Wandel- en fietsroute langs de Romeinse grens door Nederland (Limes)

Nederland, Rijswijk, 10-10-2016
MODEL RELEASE. Kunstwerk van de Leidse kunstenaar Jan Kleingeld ‘Tot hier’ bij Rijswijk. Het is een ode aan het alfabet dat door de Romeinen 2000 jaar geleden geintroduceerd is in de Lage Landen. Het kunstwerk van 365 centimeter hoge stalen letters dat de woorden Tot Hier vormt, is geplaatst bij de veerstoep van het Wijkse Veer. Het markeert de Limes, de Romeinse grens langs de Rijn.
Foto: Henk Braam

Vanaf vandaag kunnen wandelaars en fietsers de geschiedenis beleven op de Limesroute en op het Romeinse Limespad. De routes volgen de Limes van Katwijk tot Nijmegen langs meer dan veertig historische plekken zoals het oude fort ‘Nigrum Pullum’ (Zwammerdam), Castellum Hoge Woerd (De Meern) en Museum Het Valkhof (Nijmegen). Zie en ervaar tot waar de Romeinen kwamen in ons land en hoe ze daar leefden.  

De  Limesroute is een lange-afstandsfietsroute van ca. 200 kilometer, die in 6 deelroutes kan worden gefietst. Het Romeinse Limespad is een Lange-Afstand-Wandelpad (LAW) van ca. 275 kilometer, die is opgedeeld in etappes van 5 kilometer. Van zowel de fietsroute als het wandelpad is een gids verschenen. Daarnaast is het mogelijk om gps-tracks van de wandel- en fietsroutes online te downloaden. 

Limes samenwerking
De routes zijn tot stand gekomen door een samenwerking tussen de ANWB, Wandelnet, Stichting Landelijk Fietsplatform, Romeinse Limes Nederland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Nederlandse Limes Samenwerking (NLS) (samenwerking tussen provincies Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland). Bij het ontwerpen van de routes is rekening gehouden met de aantrekkelijkheid van wegen en landschappen.

  • ”De Romeinen zijn de grondleggers van de westerse beschaving. Dat willen we graag zichtbaar én beleefbaar maken”, zegt Joep Naber, directeur van Wandelnet.
  • Paul Makken van ANWB Ledenbelang: “Het moet vooral leuk zijn om langs de Limes te wandelen en te fietsen. De routes lopen op veel plekken langs de rivieren en langs andere bijzondere archeologische vindplaatsen waar nog sporen van de Romeinse tijd in de grond zitten. Prachtig!”
  • Josan Meijer, gedeputeerde provincie Gelderland: “Deze routes laten je op verschillende Limes plekken in de Romeinse tijd stappen. Dat is een bijzondere ervaring, ter plekke de geschiedenis herleven.”

Europees Erfgoedjaar
In 2018 is er speciale aandacht voor het erfgoed. Om het belang van ons cultureel erfgoed én het behoud ervan te benadrukken heeft de Europese Commissie 2018 uitgeroepen tot het Europese Jaar van het Cultureel Erfgoed. Gedurende dit themajaar vinden er allerlei activiteiten en evenementen plaats om zoveel mogelijk mensen van alle leeftijden en achtergronden het Europees cultureel erfgoed te laten ontdekken en ervan te laten genieten. De Limes-routes maken deel uit van het thema van de maand mei: Europese Routes. Kijk voor meer informatie over de limes wandelroute(s) op www.wandelnet.nl/limes, en over de fietsroute(s) op www.anwb.nl/limesroute of www.nederlandfietsland.nl/limesroute.