Limes Werelderfgoeddag 2026
Dit jaar vindt de Limes Werelderfgoeddag plaats op 5 november in Paushuize, Utrecht. Op deze dag sluiten we het 5-jarig jubileum van de Neder-Germaanse Limes als UNESCO Werelderfgoed feestelijk af, en delen we samen weer de nieuwste ontwikkelingen, kijken terug naar eeuwen geleden en vooruit naar de komende 5 jaar.
De uitnodiging voor de Limes Werelderfgoeddag is verzonden naar alle betrokkenen bij de Limes, van vrijwilligers tot erfgoedprofessionals en van archeologen tot wethouders.
Programma Limes Werelderfgoeddag
5 november 2026, 11.45 – 17.30 uur
Paushuize
(Exacte tijden zijn onder voorbehoud.)
Open eigen gelegenheid
10.00–11.45 uur
Bezoek de tentoonstelling Een bodem vol Romeinse vondsten, Domplein 4-5
11.45-12.30 uur
Ontvangst en lunch in Paushuize
12.30 – 12.45 uur
Gelegenheid naar de plenaire zaal te gaan
START PROGRAMMA
12.45-13.05
Welkomstwoord door dagvoorzitter Anton Cruysheer en door Rob van Muilekom, gedeputeerde provincie Utrecht. Uitreiking eerst Limeslintje; interviews met oa. Jelmer Prins: we vieren nu dat de Limes vijf jaar Werelderfgoed is, maar waar staan we over vijf jaar?
13.05-13.25 uur
Feestrede Graven in een goudmijn. De Limes als onuitputtelijke bron van vondsten en verhalen - een vogelvlucht langs de grens van het Romeinse rijk door Erik Graafstal.
Wij zijn allemaal onderzoekers, beschermers, vertellers en verkopers van de Limes. Onze 'handelswaar' bestaat uit de vondsten en verhalen van het oude Romeinse grenslandschap. Als jubilarissen mogen we ons gelukkig prijzen met de archeologische schat waarop wij zitten. Die biedt ons eindeloze mogelijkheden om thema's en tijden, plekken en mensen met elkaar te verbinden.
13.25-13.55 uur
Keynote De Limes als legende door Koen Ottenheym
Naar aanleiding van zijn boek De Limes als legende neemt hoogleraar architectuurgeschiedenis Koen Ottenheym ons mee naar de zestiende en zeventiende eeuw, toen edelen en steden teruggrepen op hun band met de Romeinse oudheid om macht, roem en beschaving te claimen. Hij laat ons zien hoe herinnering, architectuur en identiteit samenvloeiden in een legende die Europa blijvend vormgaf.
13.55-14.05 uur
Gelegenheid naar de deelsessies te gaan
14.05-14.50 uur
Deelsessies I
1. Excursie DomUnder
2. Publieksbereik: Op bezoek langs de Duitse Limes
- A “mixed bunch” – discovering the museums along the German Section of the UNESCO World Heritage Site LGL door Alice Willmitzer en
- Five years UNESCO World Heritage Site LGL - German Section: Review of the educational work door Tünde Kaszab-Olschewski, Wissenschaftliche Referentin – Limes-Koordinatorin für NRW LVR-Amt für Bodendenkmalpflege im Rheinland
3. Kennis: Vinders en vondsten
Saskia Stevens blikt terug op citizen science / samenwerking met amateurarcheologen in het kader van Constructing the Limes, en geeft een doorkijkje naar het vervolg. Welke nieuwe verhalen over de Limes kunnen we vertellen? Ilse Schuring vertelt over het Gelderse 16.000 dozenproject. Een mooie inhaalslag, die ook nieuwe inzichten oplevert. Ilona Haas licht toe wat de plannen zijn van het Kenniscentrum Romeins Verleden, met focus op ontsluiten van kennis en samenwerking met universiteiten, overheden en het archeologen-netwerk.
4. Beheer en Behoud: Internationale aanpak van klimaatverandering, of de kwaliteit van de archeologische resten die de basis vormen van de werelderfgoedstatus van de Neder-Germaanse Limes.
Twee initiatieven worden gepresenteerd:
- Van Schotland to Marokko – samenwerken door te specialiseren door Tom Hazenberg (NLS) & Tessa de Groot (RCE);
- Nieuwste technieken aan de Muur van Hadrianus door Gillian Taylor (Northumbria University, via Teams), in het Engels.
14.50-15.15
Koffie en thee
15.15-16.00 uur
Deelsessies II
1. Excursie DomUnder
2. Publieksbereik
Hoe brengen we het verhaal van de Romeinse limes onder de aandacht van een breed publiek? In deze deelsessie verkennen we plannen en initiatieven voor publieksbereik binnen de Limesprovincies. Archeon neemt ons mee in zijn toekomstplannen. Museum Hoge Woerd vertelt over de archeologische activiteiten die het museum en zijn vrijwilligers buiten de museummuren ondernemen. Met Museum Het Valkhof kijken we naar de stand van zaken rond de nieuwe tentoonstelling. Wat ging er goed en wat niet?
3. Educatie: Kernverhaal en inburgering
Nienke van den Berg, buitenjuf en adviseur erfgoededucatie, gaat in op het kernverhaal van de Limes. Welke verhalen worden er allemaal verteld over de Romeinse Limes, waar ligt de focus op en welk kernverhaal moet er verteld worden, door alle Limes uitdragers, als het gaat over UNESCO-Werelderfgoed Neder-Germaanse Limes? We bespreken en onderzoeken dit samen. Daarnaast deelt Nienke de onderzoeksresultaten, over waar de belangrijkste onderwijs-opgaven liggen, in opdracht van de NLS én vertelt ze iets over Heritage Interpretation.
Laura Hendrikx, educator/conceptontwikkelaar bij Museumpark Orientalis, neemt ons mee naar het programma Civitas Romana - Inburgeren bij de Romeinen. Wanneer word je onderdeel van een samenleving en wat betekent dat voor je identiteit? Met een educatieve en interactieve tentoonstelling krijgen jongeren hedendaagse vraagstukken rond inburgering, culturele identiteit en sociale inclusie gepresenteerd, waarbij de Romeinse samenleving als casus dient.
4. Kennis: Ondergedompeld
Over actueel grootschalig onderzoek naar de interactie tussen het Romeinse leger, bewoners en het waterrijke landschap van de Romeinse Rijndelta bij Valkenburg (ZH) door Tim de Ridder (Katwijk), Joris Brattinga (Archol) en Roderick Geerts (ADC ArcheoloProjecten); en over de spectaculaire opgravingen in Nijmegen-West naar het enorme badencomplex van Ulpia Noviomagus door Erik Verhelst (RAAP adviesburau).
16.00-16.10 uur
Gelegenheid naar de plenaire zaal te gaan
Plenair
16.10-16.20 uur
Onthulling stripboek In naam van de Keizer
16.20-16.30 uur
Preview nieuwe Limesfilm
16.30-16.35 uur
Afsluiting
16.35-17.30 uur
Borrel